هیدروکسی اتیل متیل سلولز (HEMC)، که گاهی به عنوان MHEC (Methyl Hydroxyethyl Cellulose) هم شناخته میشود، یک اتر سلولزی غیر یونی و محلول در آب است. این ماده از سلولز طبیعی (معمولاً پنبه خالص) از طریق واکنشهای اتریسازی شیمیایی تولید میشود و به صورت پودر سفید یا مایل به سفید، بیبو و بیمزه ظاهر میشود.
خواص اصلی HEMC
- نگهداری آب عالی — به ویژه در دماهای بالا (دمای ژل بالای ۸۰ درجه سانتیگراد، بهتر از HPMC).
- ضخیمکننده و پایدارکننده — افزایش ویسکوزیته، بهبود کارپذیری.
- تشکیل فیلم، چسبندگی و مقاومت لغزشی — مناسب برای کاربردهای ساختمانی.
- حلالیت — در آب سرد و گرم حل میشود، اما در حلالهای آلی محدود است.
- pH پایدار — معمولاً بین ۵-۸، رطوبت کمتر از ۵%، خاکستر کمتر از ۵%.
تفاوت با مواد مشابه
- نسبت به HPMC (هیدروکسی پروپیل متیل سلولز): گروههای هیدروکسیاتیل بیشتر دارد → نگهداری آب بهتر در گرما و پایداری حرارتی بالاتر.
- نسبت به HEC (هیدروکسی اتیل سلولز): گروه متیل اضافه دارد → خواص ضخیمکنندگی و فیلمسازی متفاوت.
کاربردهای اصلی HEMC
- صنعت ساختمان — چسب کاشی (tile adhesive)، ملاتهای خشک، گچ پایه سیمان/گچ، پوتتی دیوار (wall putty)، سیستمهای عایق خارجی (EIFS/ETICS)، کفسازی خودتراز، گرアウト و رندر سیمان.
- رنگ و پوشش — ضخیمکننده در رنگهای پایه آب، بهبود جریان و پوشش.
- شویندهها و محصولات مراقبت شخصی — پایدارکننده و ضخیمکننده در مایعات شوینده، شامپو و لوسیون.
- سایر — دارویی (به عنوان عامل آزادکننده کنترلشده)، حفاری نفت، مواد غذایی (به عنوان افزودنی).
فروش و تأمینکنندگان HEMC
بیشتر تولیدکنندگان بزرگ HEMC در چین هستند (مانند Kima Chemical، Hebei Yida، Jinji Chemical، Kemox، Landu، Melacoll، WotaiChem، Longou). ظرفیت تولید سالانه برخی از آنها تا ۵۰,۰۰۰ تن میرسد.
- قیمت تقریبی: بسته به گرید (ویسکوزیته، خلوص) و حجم خرید، حدود ۳-۵ دلار به ازای هر کیلوگرم (برای خرید عمده). در بازار ایران یا هند، قیمت خرده حدود ۲۵۰-۹۵۰ روپیه/کیلوگرم (معادل تقریبی ۳۰۰-۱۰۰۰ تومان به ازای کیلو، بسته به نرخ ارز).
- بستهبندی: معمولاً کیسههای ۲۵ کیلویی.
- گریدها: ویسکوزیتههای مختلف (مثل ۱۰,۰۰۰ تا ۲۰۰,۰۰۰ mPa.s)، گریدهای ساختمانی، دارویی یا صنعتی.